Constantinople Byzantine phụ thuộc vào một hệ thống cấp nước quy mô lớn, bao gồm các
suối, cống dẫn nước, kênh dẫn, bể chứa và các bể chứa ngầm. Nước được
dẫn từ các nguồn nằm ngoài thành phố và được lưu trữ để sử dụng tại
các cung điện, nhà tắm,
đài phun nước, công trình công cộng và khu dân cư.
Hệ thống này phát triển qua nhiều thế kỷ khi dân số và ranh giới của
Constantinople mở rộng. Những công trình như
Cống dẫn nước Valens và
Bể chứa Basilica cho thấy các kỹ sư Byzantine đã quản lý như thế nào
một trong những nhu cầu quan trọng nhất của thủ đô đế quốc.
Làm thế nào Constantinople có được nước?
Constantinople không có đủ các nguồn nước ngọt tự nhiên trong
vòng tường thành để đáp ứng cho dân số đang gia tăng.
Vì vậy, phần lớn nước của thành phố đến từ các suối và dòng chảy
nằm bên ngoài thành phố.
Nhờ trọng lực, nước chảy qua các kênh dẫn có độ dốc
thoai thoải về phía thủ đô.
Các cầu dẫn nước giúp kênh vượt qua
thung lũng và địa hình không bằng phẳng trước khi
nước đi vào hệ thống phân phối trong đô thị.
Đây không phải là một cây cầu dẫn nước đơn lẻ. Đó là một mạng lưới rộng hơn, được mở rộng,
sửa chữa và điều chỉnh qua nhiều thời kỳ La Mã và Byzantine khác nhau.
Các cầu dẫn nước Byzantine và kênh dẫn nước
Các cầu dẫn nước là bộ phận lớn quan trọng đầu tiên trong hệ thống cấp nước của Constantinople. Chúng
vận chuyển nước đi xa từ vùng nông thôn của Thrace về phía
thành phố.
Cầu dẫn nước Valens, ngày nay được biết đến là cầu dẫn nước Bozdogan, là
đoạn còn tồn tại được biết đến nhiều nhất của mạng lưới này. Cây cầu hữu hình chỉ
là một phần của một hệ thống lớn hơn nhiều gồm các kênh ngầm,
đường hầm và các công trình nâng cao.
Các cầu dẫn nước chủ yếu dựa vào trọng lực. Các kỹ sư phải duy trì
một độ dốc được kiểm soát cẩn thận để nước tiếp tục chảy
mà không chảy quá nhanh
hoặc dừng lại trước khi đến được Constantinople.
Nước được phân phối bên trong Constantinople như thế nào?
Sau khi đi vào thành phố, nước chảy qua các kênh dẫn nhỏ hơn, đường ống và các điểm phân phối. Sau đó, nó có thể được dẫn tới các nhà tắm công cộng, vòi phun nước, các công trình hoàng gia và các bể chứa.
Không phải mọi phần của thành phố đều nhận được nước theo cùng một cách. Các quần thể hoàng gia lớn và các công trình công cộng quan trọng được nối với những tuyến cấp nước chính, trong khi các khu vực địa phương cũng phụ thuộc vào giếng, vòi phun nước và các bể chứa nhỏ.
Lượng nước có sẵn có thể thay đổi trong các giai đoạn khô hạn, bị hư hại do sự cố trên hệ thống dẫn nước hoặc do các cuộc tấn công quân sự. Vì vậy, việc lưu trữ quan trọng tương đương với vận chuyển.
Tại sao Constantinople lại cần quá nhiều bể chứa?
Các bể chứa cho phép thành phố tích trữ nước sau khi nước đến thông qua mạng lưới dẫn nước. Chúng tạo ra một nguồn dự trữ có thể được sử dụng khi nguồn cung bình thường bị giảm hoặc bị gián đoạn.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với một kinh đô đông dân và thường xuyên bị vây hãm. Các tuyến dẫn nước nằm bên ngoài các bức tường phòng thủ có thể bị hư hại hoặc bị chặn, nhưng lượng nước được lưu trữ trong thành phố vẫn còn sẵn trong một khoảng thời gian giới hạn.
Constantinople vừa có các bể chứa ngoài trời vừa có các bể chứa ngầm được che phủ. Các bể chứa ngoài trời có thể chứa được những thể tích rất lớn, trong khi các bể chứa được che phủ bảo vệ nguồn nước dưới các tòa nhà, sân trong và các không gian công cộng.
Trong Constantinople có bao nhiêu bể chứa?
Hơn 200 bể chứa có niên đại từ thời Byzantine đã được ghi nhận trên khắp Constantinople trong lịch sử. Các nghiên cứu học thuật đã xác định bằng chứng về 211 bể chứa, dù có thể con số ban đầu còn cao hơn.
Một số bể chứa đã biến mất, nằm lại bên dưới các tòa nhà thuộc giai đoạn sau hoặc chưa được nghiên cứu đầy đủ. Chúng cũng có quy mô rất khác nhau, từ các bể chứa nhỏ phục vụ riêng tư đến những công trình khổng lồ phục vụ các khu vực dành cho hoàng gia và công cộng.
Các ví dụ còn tồn tại giúp các nhà nghiên cứu hiểu cách nước được lưu trữ ở
các khu phố khác nhau. Để có cái nhìn tổng quan dành cho du khách, xem hướng dẫn về
những bể chứa phổ biến nhất ở Istanbul
.
Vai trò của Bể chứa Basilica
Bể chứa Basilica là một trong những bể chứa có mái che quan trọng nhất ở
Constantinople thời Byzantine. Nó được xây dựng trong thời trị vì của
Hoàng đế
Justinian I và chứa nước cho Đại Cung điện cùng các công trình lân cận trong
khu vực hoàng gia.
Bể chứa này bao phủ khoảng 10.000 mét vuông và có thể chứa khoảng
80.000 mét khối nước. 336 cột của nó đỡ mái vòm bằng gạch
ở phía trên khoang chứa lớn nằm dưới lòng đất.
Nước vào bể chứa như một phần của mạng lưới thủy lực rộng hơn. Các
bức tường gạch dày được trát vữa chống thấm giữ lại nước, trong khi
vị trí nằm dưới lòng đất làm giảm sự tiếp xúc với ánh nắng, mảnh vụn và
sự bay hơi nhanh.
Có thể tìm thấy thêm thông tin về việc xây dựng và việc sử dụng sau này trong
lịch sử của Bể chứa Basilica
. Các cột, vòm và kết cấu chống thấm được giải thích chi tiết hơn trong
hướng dẫn kiến trúc của Bể chứa Basilica
.
Đài chứa nước Basilica có phải là bể chứa lớn nhất không?
Đài chứa nước Basilica là bể chứa nước Byzantine có mái che còn tồn tại lớn nhất ở
Istanbul. Tuy nhiên, Constantinople cũng từng có những bể chứa nước ngoài trời lớn hơn
dùng để trữ nước mà không có mái, thay vào đó là được đỡ bởi các cột.
Sự phân biệt này rất quan trọng vì các bể chứa nước có mái che và các bể chứa nước ngoài trời
có cấu trúc và dung lượng khác nhau. Quy mô của Đài chứa nước Basilica
được xem xét chi tiết hơn trong
Đài chứa nước Basilica có phải là bể chứa nước dưới lòng đất lớn nhất trên thế giới không?
Những đài chứa nước quan trọng khác của Constantinople
Đài chứa nước Basilica chỉ là một phần trong mạng lưới lưu trữ của thành phố.
Đài chứa nước Binbirdirek, Đài chứa nước Theodosius và nhiều bể chứa nhỏ hơn khác cũng
đã lưu trữ nước ở các khu vực khác nhau của Constantinople.
Một số bể chứa được xây dựng bên dưới các tòa nhà công cộng hoặc sân trong. Những bể khác
được nối với các nhà thờ, tu viện, cung điện và các bất động sản tư nhân.
Những kích thước khác nhau cho thấy Constantinople không dựa vào một bể chứa trung tâm duy nhất. Việc trữ nước được phân tán khắp thành phố, để các khu vực và cơ quan khác nhau có thể tự duy trì nguồn cung của mình.
Thiệt hại, Sửa chữa và Việc Tiếp tục Sử dụng
Hệ thống cấp nước của Constantinople cần được bảo trì thường xuyên. Động đất,
các kênh bị tắc, các cuộc tấn công quân sự và sự lão hóa có thể làm hư hại các
máng dẫn nước và làm giảm
lượng nước đến được thành phố.
Các hoàng đế Byzantine đã sửa chữa những phần quan trọng của mạng lưới ở
những thời điểm khác nhau. Sau cuộc chinh phục của người Ottoman, các máng dẫn nước
hiện có cũng được sửa chữa và
nối với các đường ống dẫn nước mới, các bể chứa và các vòi phun công cộng.
Một số bể chứa nước ngầm tiếp tục giữ nước, trong khi những bể khác dần dần
đánh mất chức năng ban đầu. Nhiều bể đã biến mất dưới
những con đường và công trình đang thay đổi của Istanbul.
Vì sao Hệ thống Cấp nước Byzantine vẫn còn quan trọng
Nguồn cung cấp nước của Constantinople Byzantine không chỉ là một tập hợp những công trình ấn tượng. Đó là một hệ thống hạ tầng liên kết, đưa
nước từ các nguồn ở xa, vận chuyển nó qua những vùng đất khó khăn và lưu trữ
an toàn bên trong thủ đô.
Các máng dẫn nước đưa nước đến, các kênh đô thị phân phối nó và các bể chứa
bảo vệ lượng dự trữ cho việc sử dụng trong tương lai. Bể chứa Basilica vẫn là
ví dụ còn tồn tại nổi tiếng nhất của hệ thống này và cho phép du khách thấy
quy mô của kỹ thuật cấp nước Byzantine nằm
dưới Istanbul hiện đại.
Những du khách muốn tham quan bể chứa và tìm hiểu cách nó hoạt động có thể xem
tour tham quan có hướng dẫn Bể chứa Basilica kèm vé vào cửa
.